Wybielanie zębów

Dla ciekawoÅ›ci podajÄ™, że obecnie w Polsce produkuje siÄ™ w kopalni wielickiej 6 odmian wielickiego koncentratu mi­neralnego pod nazwÄ… „Wisol” — WI=(elicka)Sol: *•
Wisol BM — dla bydła mlecznego
Wisol OW — dla owiec
Wisol T — dla trzody chlewnej
Wisol N — dla niosek
Wisol K — dla brojlerów
Wisol H — dla koni
Badania wykazały, że sól kopalniana Wieliczki tzw. zie­lona lub szara zawiera unikalny wprost zestaw mikroelemen­tów i to w najbardziej przyswajalnej postaci dla organizmu ludzkiego, jak i zwierzęcego. Wielickie odmiany koncentratów mineralnych wzbogacono dodatkowo występującymi w halicie
a Patrz: E. Schneider „Nutze die Heilkraft unserer Nahrung”, passim.
m Patrz: Z. Turek „Pasjonaci zielonej soli” „Przekrój” Nr 1986/83.
wielickim makroelementami i różnymi zioÅ‚ami tak, by byÅ‚y dla zwierzÄ…t skutecznÄ…, smakowitÄ…, wzmagajÄ…cÄ… apetyt i uod-pamiajÄ…cÄ… na choroby, przyprawÄ…, dodawanÄ… do pasz. Ponadto Wisol BM poprawia smak mleka, a Wisol N „zażółca” jajka i wzmacnia ich skorupki.
„Wisol” użyty w gospodarstwie domowym zapobiega nie­korzystnym procesom fermentacyjnym kiszonych ogórków i kapusty.
Jak już wspomniano wyżej, zapotrzebowanie na sól osoby dorosłej waha się od 2—3 g dziennie, w zależności od warun­ków środowiska.
W klimacie tropikalnym (wydalanie chlorku sodu może dochodzić do 20 g na dobę), zapotrzebowanie na sól jest o wie­le wyższe, niż w klimacie umiarkowanym, gdyż następuje wzmożone wydalanie pierwiastków poprzez skórę — w szcze­gólności sodu- (Na) i potasu (K).
W przypadku niedoboru w ustroju potasu, który jest od­powiedzialny za regulację pH i ciśnienia osmotycznego pły­nów ustrojowych, następuje spadek ciśnienia krwi, osłabienie mięśni.
Sód natomiast reguluje równowagę zasadowo-kwasową ustroju, a prawidłowo funkcjonujące nerki utrzymują w rów­nowadze stosunek sodu do potasu, który wynosić powinien 4:3. Niedobory chlorku sodowego (NaCL) powodują utratę łaknie­nia, mdłości, wymioty, zaś w nadmiarze spożywany, stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków spowo­dować może choroby nerek, chorobÄ™ nadciÅ›nieniowÄ… itp.” ”
U osób stosujących odżywianie mleczno-jarskie, zapotrze­bowanie na sól jest bardzo małe, gdyż organizm czerpie ją z roślin, które zawierają ją w dostatecznej ilości. Jednakże minimalne dosalanie potraw — wyłącznie solą kamien­ną — jest wskazane wtedy, kiedy wydalamy przez skórę zwiększone ilości soli (przy upałach) a sól szara te braki uzu­pełnia.
Stosujmy więc w naszej kuchni tylko sól biologiczną, tę szarą, kopalnianą, tę, która w swoich kryształkach zasklepiła tysiącletnie dzieje stygnących oceanów i morskiej flory. Jej ogromną wartość doceniliśmy dopiero dziś.

Z biegiem lat światowa literatura medyczna nabrzmiała od traktatów naukowych na temat wpływu czynników geoche­micznych na stan zdrowia ludzi i zwierząt. Niekontrolowana in-dustralizacja, nawozy sztuczne, którymi wyjałowiono gleby, doprowadziły świat cywilizowany do progu katastrofy eko­logicznej.
Jak więc naprawić szkodę? Czym można zapobiec kata­strofie? W jaki sposób odnaleźć brakujące ogniwa w przerwa­nym przez współczesną technologię, łańcuchu pierwiastków śladowych a zarazem w odwiecznej cyrkulacji: gleba — roś­lina — zwierzę — człowiek?
Otóż, jednÄ… z dróg prowadzÄ…cych do uzupeÅ‚niania pozio­mu biopierwiastków w ustroju jest naturalna sól „tzw. „szara” lub „zielona”, kopalniana lub morska, odparowywana z mórz lub sÅ‚onych jezior, sól podawana czÅ‚owiekowi bÄ…dź zwierzę­tom w postaci naturalnej i nie pozbawionej „zanieczyszczeÅ„”, zawierajÄ…cych te wÅ‚aÅ›nie dla życia niezbÄ™dne mikroelementy. Wprawdzie sól miaÅ‚ka ma wyglÄ…d Å‚adniejszy, lecz oczyszczana Å‚ugiem sodowym, zawiera wyÅ‚Ä…cznie chlorek sodu (NaCl) i resztki wodotlenku sodu (NaOH), a pozbawiona jest życio­dajnych i zdrowotnych biopierwiastków.
Nauka współczesna dowiodła również, że niekiedy wita­miny przyswajalne są przez ustrój wyłącznie w obecności ści­śle określonych mikroelementów. Gdy więc w organizmie po­wstaje niedobór jakiegoś pierwiastka, następuje choroba. Udo­wodniono np. że zwierzęta przejawiały dużą biologiczną od­porność na choroby i przybierały na wadze, kiedy dodawano do ich pokarmów zestaw mikroelementów (Dr Podbielski). Wieloletnie badania wyjaśniły także, dlaczego naturalna sól, pozbawiona w sposób sztuczny biopierwiastków wywiera nie­korzystne działanie na rozwój ludzi i zwierząt (miażdżyca, nowotwory etc). Dowiódł tego niezbicie prof. dr Aleksandro­wicz badaniami prowadzonymi nad tym zagadnieniem w Kra­kowskiej Akademii Medycznej.
Jednakże przy soleniu produktów żywnościowych należy zachować Umiarkowanie, gdyż wiadomo, że ludzie cierpiący na wysokie ciśnienie, choroby nerek i wątroby powinni zreduko­wać zużycie soli do minimum, uzupełniając, brakujące mikro-
elementy sokami jarzynowymi, owocami i otrÄ™bami, bowiem już Paracelsius powiedziaÅ‚: „WyÅ‚Ä…cznie’ ilość decyduje o tym, by rzecz ta nie staÅ‚a siÄ™ truciznÄ…”. Gdy np. podamy niemo­wlÄ™ciu 1—3 g soli, reaguje natychmiast wzrostem tempera­tury ciaÅ‚a tzw. gorÄ…czkÄ… solnÄ….
Nasza współczesna dieta wielkomiejska odznacza siÄ™ nad­miarem spożywanego biaÅ‚ka zwierzÄ™cego i ubóstwem zasad mineralnych; zaÅ› niedostatecznÄ… ilość soli mineralnych w na­szych pokarmach „dorabiamy” zazwyczaj chlorkiem sodowym (solÄ… kuchennÄ…), dziÄ™ki czemu niektórzy stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków ludzie za bardzo prze-salają pokarm i muszą później uprawiać dietę bezsolną z po­wodu zakłóceń funkcjonalnych tkanki łącznej, kataru jelit i żołądka, zapalenia śluzówek, krwawienia hemoroidów, mi­greny etc.
Zapotrzebowanie na sól dorosłego człowieka waha się od 2—6 g dziennie.45 Kollath udowodnił, że już poprzez dzienne spożycie 300—400 g chleba pokrywamy zapotrzebowanie na dzienną dawkę soli, gdyż chleb zawiera 2% tego związku. Dziennie nie należy zatem w kuchni więcej używać soli niż 2—3 g.
Wiadomo, że sól użyta w zależności od jej dawkowania może stać się bądź lekarstwem, bądź trucizną. Należy zatem we wszystkim stosować umiarkowanie.

Używany był już w starożytnym Egipcie jako ceniona roślina przypra\y§wa i lecznicza.
W lecznictwie ludowym majeranek używany bywa przy nieżytach żołądkowych i układu pokarmowego. Ma także za-
stosowanie przy gośćcu, reumatyzmie i chorobach stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków układu lim-fatycznego (przy białaczce nacieranie gruczołów olejkiem).
W kuchni majeranek ma zastosowanie do zup (grochowa, fasolowa, żurek), pierożków mięsnych, flaków i kołdunów (wraz z czosnkiem), do nacierania drobiu (kaczki, gęsi) — wraz z czosnkiem, kilka godzin przed pieczeniem.
GORCZYCA — POPRAWIA PRZEMIANĘ MATERII

lubczyk — Środek moczopędny
Lubczyk — Levisticum officinale — znany jest również pod nazwÄ… „Maggi”, gdyż dodawany Jest do kostek buliono­wych jako Å›rodek aromatyzujÄ…cy. W kuchni liÅ›cie jego uży­wane bywajÄ… do zup, rosołów, pieczeni miÄ™snych, drobiu i so­sów. Ponieważ podczas gotowania aromat jego nie ulatnia siÄ™, należy używać go umiarkowanie w postaci liÅ›ci lub korzeni.
W lecznictwie ludowym ma zastosowanie przy lekkim za­paleniu nerek, puchlinie wodnej, zapaleniu Å›luzówek żoÅ‚Ä…dka, przy niedokwaÅ›noÅ›ci. Wierzenia ludowe przypisujÄ… lubczyko­wi również moc nadprzyrodzonÄ…, i bywa używany do przy­rzÄ…dzania „napoju miÅ‚oÅ›ci”.
16.  ZNACZENIE SOLI KUCHENNEJ
Ludzkość od zamierzchłych czasów związana jest z uży­waniem soli. Była ona w niektórych krajach nawet środkiem płatniczym, zwłaszcza tam, gdzie z powodu wysokiej tempe­ratury środowiska, brak jej zagrażać wre.cz życiu (z powodu nadmiernego wydalania soli wraz z potem).
Badania wykazały, że płyny ustrojowe człowieka mają podobny skład biopierwiastków, jak sól naturalna i woda mor­ska, co stanowi sprzężenie zwrotne z Hipokratesowską zasadą jedności wszechrzeczy. (Aleksandrowicz). Hipokrates nauczał także o wpływie gleby, wody i powietrza na zdrow.e ludzkie, kładąc tym samym fundament pod wspólną naukę o środo­wisku i przetrwaniu homo sapiens.
Współczesny, niebezpieczny dla zdrowia sposób odżywia­nia się społeczności świata oraz dewastacja naturalnego śro­dowiska, są w głównej mierze czynnikami odpowiedzialnymi na niepokojące nasilenie tzw. chorób cywilizacyjnych. Świato­wa Organizacja Zdrowia bije na alarm: W Biuletynie informa­cyjnym z maja  1973 r. pisze:  „Spożywanie skażonych che-
micznie produktów żywnoÅ›ciowych lub pozbawianie ich bio-perwiastków poprzez różnorodnÄ… technologiÄ™ powoduje cięż­kie, i niekiedy nieodwracalne uszkodzenia narzÄ…dów ciaÅ‚a, choroby nowotworowe i niekiedy może wyzwalać uszkodzenia nastÄ™pnej generacji.”

Gorczyca znana i uprawiana jest na caÅ‚ej półkuli północ­nej naszego globu. Posiada poza walorami smakowymi również wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci lecznicze; pobudza ona bowiem apetyt, zwiÄ™ksza wydzielanie soku żoÅ‚Ä…dkowego i jest pomocna przy skÅ‚onnoś­ciach do zaparć. Kuracja gorczyczna szczególnie zalecana jest przy zakłóceniach funkcjonalnych przewodu pokarmowego tzn. przy kwaÅ›nym odbijaniu, bólach żoÅ‚Ä…dka, zgadze, katarze i wrzodach żoÅ‚Ä…dka i dwunastnicy, niedomaganjach wÄ…troby i żółci, wzdÄ™ciach, katarze jelit, obstrukcji i robaczycy. Rów­nież przy „samozatruciach” spowodowanych niewydolnoÅ›ciÄ… jelit, objawiajÄ…cych siÄ™ w postaci bólów i zawrotów gÅ‚owy, zmÄ™czenia, dolegliwoÅ›ci sercowych etc.
W celu przeprowadzenia kuracji gorczycznej należy zażyć 3 X dziennie, godzinę przed posiłkiem 1 łyżeczką całych ziar­nek gorczycy, popijając wodą. Ilość należy zwiększyć w na­stępnych dniach, aż do spowodowania wypróżnienia, ewentual­nie aż do 3 łyżeczek 3 X dziennie. Tę dawkę należy zachować ok. 1 tydzień, po czym należy stopniowo powrócić do dawki 1 łyżeczki nasion 3 X dziennie. Tę dawkę stosować można przez kilka tygodni.
Gorczyca stosowana jest w lecznictwie również do na-cierań i zawijań (Kneipp), przy chorobach reumatycznych, za­paleniu płuc (zawijanie w prześcieradło, moczone stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków w gorącej wodzie z zawartością 2—3 łyżek mąki gorczycznej) oraz w po­staci plastrów.
W celach gospodarczych używa się gorczycy jako do­datku do konserw, mięs, ryb, do konserwowych ogórków, so­sów, zup i do wyrobu musztardy.
Odmian gorczycy jest kilka:
1. gorczyca sarepska — Brassia juncea — Nazwa pochodzi od miasta Sarept w pobliżu Wołgogradu,
gorczyca czarna — Sinapis nigra,
gorczyca biała — Sinapis alba.
Wszystkie 3 gatunki gorczycy mają podobne zastosowa­nie. W Polsce przeważnie stosowana jest gorczyca biała; jest ona najbardziej łagodna w działaniu, gdyż nie drażni skóry i błon śluzowych.

Kminek należy do najdawniejszych roślin, znalezionych w osadach polowych.

40 Patrz: P. C z i k o w, J. Ł a p t i e w, dz. cyt., s. 370, 89.
41 Patrz: E. Schneider „Nutze die Heilkrdfte unserer Nahrung”
s. 264.
*• Patrz: P. C z i k o w, J. Ł a p t i ew, dz. cyt., s. 96.
«* E. Schneider, „Nutze die Heilkr&fte unserer Nahrung”, s. 212.
44 Patrz: Vademecum Fitoterapii, PWL Warszawa, 1959, s. 143.
Służy on jako przyprawa do potraw, a równocześnie ma zastosowanie w ziołolecznictwie.
Do celów leczniczych owoce kminku mają zastosowanie przy atonii jelit, wzdęciach. Kminek działa żółciopędnie, ha­muje procesy gnilne i fermentacyjne w jelitach wzmagając czynność gruczołów trawiennych, poprawia apetyt. W lecz­nictwie ludowym napar z nasion uważany jest za środek mle-kopędny (dla matek karmiących), podaje się również zwierzę­tom przy kolkach i wzdęciach brzucha.
W kuchni nasiona kminku używane są do aromatyzowa­nia pieczywa i likierów, dodawane są do serów i twarogu, zup np. jarzynowa, kapuśniak, ziemniaczana, do białej kapusty, pieczonych ziemniaków (kroić grube plasterki, położyć na wy­smarowaną olejem blachę, lekko posolić i posypać kminkiem, piec w piekarniku 5—10 minut).
Ponadto kminek dodawany bywa przy kwaszeniu kapu­sty (z jałowcem).
KOPER — POBUDZA APETYT
Koper to stara roślina uprawna Chin i Egiptu, wymienio­na w papirusie Ebersa jako lekarstwo na ból głowy. W Polsce nasiona kopru są ważnym lekiem w pediatrii. Niemowlętom podaje się napar kopru przy wzdęciach wraz z rumiankiem jako środek wiatropędny. W lecznictwie ludowym uchodzi stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków na­par z nasion kopru lub jego drobno posiekane listki za środek pobudzający apetyt, moczopędny i mlekopędny.
W gospodarstwie domowym duże zastosowanie mają zie­lone listki jako przyprawa do gotowanych ziemniaków, zup, sałat, mizerii, mielonego mięsa, ryb. Wyśmienite są na chlebie z pomidorem, na twarogu — można dodać czosnek i kminek, który łagodzi wzdymające właściwości. Cała dojrzała roślina kopru jest nieodzownym składnikiem przy kiszeniu ogórków (wraz z czosnkiem i chrzanem).
Koper zawiera dużo witamin: C, Bi, B,, PP i soli mine­ralnych: potas, wapń, fosfor, żelazo.

Chrzan występuje w Polsce w stanie dzikim; jest także uprawiany. Chrzan ma działanie przeciwszkorbutowe, a jego wodne roztwory (sok rozcieńczony) zwiększają wydzielanie się kwasu solnego w żołądku i skutecznie leczą jego nieżyt. W lecznictwie ludowym ma zastosowanie przy puchlinie stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków wod­nej, kamicy moczowej, gośćcu, przy zapaleniu korzonków ner­wowych, bólach mięśniowych w plecach, używa się do nacie-rań miazgi z korzeni. Chrzan ma również działanie grzybo-i bakteriobójcze.42
Tarty chrzan z cytryną, szczyptą cukru i wodą, jest zna­komitym dodatkiem do dań mięsnych zimnych i gorących, do ryb, zimnych nóżek, sosów, czerwonych buraków (ćwikła). Surowy, tarty, z dodatkiem śmietany jest bardziej łagodny i ma zastosowanie np. przy gotowanych jajkach. Korzeń, drob-
no krojony dodawany bywa przy kiszeniu ogórków, co wpły­wa dodatnio na ich jędrność.
Chrzan zawiera dużo witamin: A, Bł, B|, C i soli mine­ralnych: sód, potas, wapń, fosfor, żelazo.48
JAŁOWIEC — ÅšRODEK „CZYSZCZÄ„CY KREW”
Już w dawnych czasach używano jaÅ‚owca do konserwo­wania miÄ™s w dymie z igliwia, gdyż jak wykazaÅ‚y obecne ba­dania, posiada on silne wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci bakteriobójcze. Lud używa jaÅ‚owca również przy chorobacn, do okadzeÅ„ (zabija drobno­ustroje) i inhalacji, ponadto wybitnie leczy choroby przemia­ny materii poprzez pobudzenie metabolizmu. Dlatego też ja­łowiec „czyszczÄ…cy krew” ma swoje uzasadnienie.
Czarne owoce jałowca mają działanie moczopędne, popra­wiające samopoczucie, wływają na cofanie się procesu gruź­liczego,44 leczą niedomogi dny i gośćca, obrzęki pochodzenia sercowego itp.
Ks. Kneipp zaleca znakomitÄ… kuracjÄ™ „oczyszczajÄ…cÄ… naj­bardziej zanieczyszczonÄ… krew”. W tym przypadku należy zjeść (żuć):
1 dnia — 4 jagody jałowca
2. dnia — 5 jagód       „
3 dnia — 6 jagód „ itd. aż do 12 dnia, po którym należy zjeść 15 jagód jałowca, po czym należy znów zmniej­szyć dawki o 1 jagodę dziennie, aż do 23 dnia, w którym spożywa się 4 jagody. Kurację tę powtórzyć należy zależnie od potrzeb 4—5 razy. Nie wolno zwiększać dawek!! Chorzy ze stanem zapalnym nerek winni unikać jałowca.
Jako przyprawy — używa się owoców jałowca rozdrob­nionych. Mają one zastosowanie jako dodatek do mięs (woło­wina, baranina, dziczyzna), do zup np. do barszczu ukraiń­skiego, żuru, zupy pomidorowej. Jałowiec bardzo poprawia smak kiszonej kapusty. Dodaje się do kiszenia 50 g owoców jałowca na 10 kg kapusty.

Już 4000 lat przed Chr. znana była cebula w Mezopo­tamii, w Persji, stamtąd sprowadzono ją do Egiptu i Grecji.
W „Rosyjskim Ludowym Zielniku” z 1871 r. okreÅ›lono cebulÄ™ jako Å›rodek przeciwko najbardziej zaraźliwym choro­bom i morowemu powietrzu”. Wysoka zawartość fluoru wpÅ‚y­wa dodatnio i konserwujÄ…co na stan uzÄ™bienia.
Sok z wydrążonej cebuli, napełnionej solą morską, leczy brodawki. Leczy doskonale kaszel i wszelkie stany przedgry-powe (patrz pod zioła przeciwzapalne).
W kuchni cebula używana jest w stanie surowym, ugoto­wanym, smażonym, zakonserwowanym np. z grzybkami i w po­staci suszu. Jej suchych zewnętrznych łusek używać można do farbowania jedwabiu, wełny, lnu i bawełny na kolor złoto-brą-zowy, także włosów: Gotuje się
30 g suchych Å‚usek cebuli w
200 ml wody i dodaje
5 g glicerny (ok. 1 łyżkę).
Włosy umyć i płukankę stosować codziennie, aż do otrzy­mania pożądanego koloru.
Cebula zawiera wiele cennych wtiamin: 18 mg% „C”, 50 J.E. „A”, 0,033 mg«/o „B,”, 0,028 mg<>/0 „B,”, 0,13 mg«A. „B,”, 0,2% „E”, i soli mineralnych (potas, fosfor, żelazo, wapÅ„ i inne).
Cebula występuje w różnych odmianach: cebula siedmio-latka, cebula wielopiętrowa, por, szczypior, szalotka.
Uwaga: Jedynie przy narl ^ynności tarczycy cebula jest przy­prawą niewskazar \.
CZOSNEK — WIELOSTRONNY POMOCNIK
Czosnek uprawiany jest, podobnie jak cebula, od za­mierzchłych czasów i przypisywano mu wiele właściwości leczniczych, jak np. chroniący przed dżumą, zatruciami, gruź­licą, niestrawnością, nadciśnieniem, zaziębieniem, bezsennoś­cią, bólami głowy etc.
W rosyjskim lecznictwie ludowym, czosnek uważany jest
za środek przeciwszkorbutowy, żołądkowy, moczopędny, prze-ciwrobaczny, przeciwsklerotyczny i przeciwmalaryczny. Od­warem z czosnku i ziemniaków w stosunku 1:1 leczy się nie­żyt przewodu pokarmowego.40
Czosnek ma bardzo szerokie zastosowanie jako stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków przypra­wa kuchenna. Najczęściej dodawany jest do potraw mięsnych w szczególności do baraniny, dziczyzny, gęsiny lecz również dodawany do zup — pomidorowej, fasolowej, jarzynowej, gro­chowej, ogórkowej itp. i podnosi wybitnie ich walory sma­kowe.
Ponadto jest nieodzownym składnikiem przy kwaszeniu ogórków. Na Syberii gospodynie domowe nadziewają pierogi pieczonym czosnkiem, gotują zupę czosnkową i kiszą czosnek na zimę. Kiszony czosnek jako dodatek do chleba z masłem lub twarogiem czy serem zaliczyć można do delikatesów (można też kisić w wodzie po kiszonych ogórkach). Czosnek zawiera cenne witaminy: C, A, B, Bi, PP, sole mineralne: wapń, fosfor, magnez, siarkę, chlor, jod i inne i odznacza się silnym działaniem bakterio- i grzybobójczym, hamuje wzrost nowotworów.41 Czosnek ma kilka odmian: czosnek pospolity, siatkowy (Syberia), niedźwiedzi (Kaukaz), wonny (Chiny, Ja­ponia, Mongolia), wężowy (Korea, Chiny, Europa Zachodnia).

Medycyna ludowa stosuje od niepamiętnych lat wyciągi z kłączy tataraku (Rhiz. Calami) przy różnego rodzaju niedo-maganiach nerwowych. Tatarak potęguje wytrzymałość psy­chiczną i uśmierza nerwobóle, a kąpiel w odwarze ok, 300 g na wannę — wraz z liśćmi) działa stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków bardzo uspokajająco i ko­jąco na system nerwowy. Kąpiel taka z dodatkiem macierzan­ki (Hb. Serpylli) zalecana jest także przy bezsenności.
Dieta ludzi nerwowych powinna być lekkostrawna, nie obciążająca dodatkowo organizmu. Należy spożywać duże iloś­ci pokarmów bogatych w witaminy, jak surowych jarzyn, owo­ców, soków jarzynowych, lub ziołowych np. sok z mniszka lekarskiego. Ograniczyć należy bezwzględnie do minimum ilość spożywanego mięsa, marynat, ostrych przypraw, tłuszcz. Zrezy­gnować trzeba z picia kawy naturalnej, alkoholu pod każdą po­stacią oraz z palenia tytoniu. Unormować czas przyjmowania pokarmów i pory snu. Sypiać przy otwartym oknie. Ks. Kneipp
* Vademecum Fitoterapil, WPL Warszawa, 1959, s. 58.
zaleca codzienne bose chodzenie po rosie i codzienne — nawet kilkakrotnie — chłodne nasiadówki 1—2 minutowe (potem zaraz do łóżka). Już po kilku dniach ustępują dolegliwości ner­wowe, powraca sen.
Przepis na wino tatarakowe:
100  g  świeżych  kłączy  tataraku  (lub  25   g  suszonych)
dodać do 1 1. wina wytrawnego i pozostawić w ciepłym
miejscu na 3 tygodnie.
Wstrząsnąć od czasu do czasu. Po tym czasie nalewka gotowa jest do użytku. Pić 6 X dziennie po 1/2 kieliszka tzn. zawsze 1/2 godziny przed i 1/2 godziny po każdym posiłku.
Wino to wzmacnia i leczy układ nerwowy i trawienny. (Patrz pod tatarak).
15.  ZIOŁOWE PRZYPRAWI  KUCHENNE
trudno jest ustalić między nimi ścisłą granicą.
Przyprawy stosowane byÅ‚y przez czÅ‚owieka od najdaw­niejszych czasów. Używano je do „uwypuklenia” dobrego sma­ku w potrawach, a ponadto miaÅ‚y bezpoÅ›redni wpÅ‚yw na sprawniejszy proces trawienia. Przyprawy bowiem zawierajÄ… olejki o silnym zapachu, jak np. czosnek, cebula, majeranek, seler, pietruszka, koper, kminek itp., powodujÄ… już w jamie ustnej wiÄ™ksze wydzielanie Å›liny, nastÄ™pnie pobudzajÄ… wy­dzielanie żółci i soków żoÅ‚Ä…dkowych, aktywizujÄ… pracÄ™ wÄ…tro­by, co powoduje lepsze trawienie pokarmów. Ponadto nie­które przyprawy posiadajÄ… wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci bakteriobójcze (np. czosnek) i bakteriostatyczne wpÅ‚ywajÄ…ce dodatnio i regulujÄ…co na florÄ™ jelitowÄ…. Szczególnie ważnÄ… rolÄ™ odgrywajÄ… przy­prawy dodawane do potraw ciężkostrawnych i wywoÅ‚ujÄ…cych wzdÄ™cie, jak groch, kapusta, fasola, tÅ‚uste miÄ™sa itp.
Przyprawy zawierają ponadto pewne grupy witamin i so­li mineralnych w postaciach związków łatwo rozpuszczalnych i przyswajalnych przez organizm ludzki. Wpływają również pobudzająco na apetyt przez wydzielanie zapachu czy nada­wanie barwy pokarmom. Wiadomo, że kolory czerwony, po­marańczowy i żółty mają właściwości podniecające i draż­niące zmysły, a tym samym wzmagają apetyt, a dodatek do
potraw przypraw aromatycznych lub ostrych podnosi wa­lory smakowe pożywienia i ułatwia ustrojowi przyswajanie pokarmów.

Działają one wpraw­dzie nie tak szybko, jak leki chemiczne, ale mają za to tę za­letę, że leczą, a nie tylko uśmierzają. Nadmierne bowiem i stałe stosowanie leków syntetycznych nie pozostaje bez ujemnego wpływu na ogólny stan zdrowia, a niekiedy może nawet powstawać pewne uzależnienie od stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków danego leku („lekoma-nia”), co stanowi• dodatkowe poważne zagrożenie zdrowotne. Ód dawien dawna posÅ‚ugiwaÅ‚a siÄ™ medycyna ludowa roÅ›li­nami, które do dziÅ› „królujÄ…” w mieszankach zioÅ‚owych naj­sÅ‚awniejszych nawet fitoterapeutów. Zalicza siÄ™ do nich po­wszechnie znanÄ… walerianÄ™ (Rhizoma Valerianae), szyszki chmielowe (Humuli Lupuli), kwiat lipy (Inflorescentia Tiliae), kwiat lawendy (Flos Lavendulae), kÅ‚Ä…cze tataraku (Rhizoma Calami), ziele dziurawca (Hb. Hyperici), korzeÅ„ arcydziÄ™gla (Radix Archangelicae) i wreszcie, znana już w starej Babi­lonii — melisa (Melissa offic), której już wówczas przypisy­wano nadzwyczajnÄ… moc leczniczÄ… przez co uważana byÅ‚a za swoiste „panaceum”. SÅ‚ynna też jest tzw. „Woda melisowa Karmelitów” z XV wieku naszej ery (niem. „Karmeliter Me-lissengeist”), która w prawie niezmienionym skÅ‚adzie produ­kowana jest do dziÅ›.*8
zalecana szczególnie bezsenności:

Mięśnie jelita grubego pokryte są od wewnątrz błoną ślu­zową, która nie posiada gruczołów trawiennych, ma tylko gruczoły wydzielające śluz potrzebny do powlekania mas ka­łowych. Mięśnie stomatologia Kraków dentysta kraków stomatolog Kraków
dentysta kraków stomatolog w Krakowie
dentysta kraków natomiast są unerwione i niezależnie od na­szej woli wykonują powolne ruchy robaczkowe, przesuwając w ten sposób masy kałowe w kierunku odbytnicy. Wadliwy tryb życia — za mało ruchu — nieprawidłowe odżywianie się — za dużo tłuszczów, mięsa, jaj, ryb, a za mało jarzyn, su-
rowek, owoców oraz wrażliwość osobnicza na wewnętrzne bodźce nerwowe spowodować mogą zaburzenia czynnościowe układu ruchowego czyli mięśni i unerwienia jelit, co w efekcie daje zaparcia lub inne zaburzenia w oddawaniu stolca. A więc cały proces trawienia związany jest ściśle z prawidłową czyn­nością układu nerwowego. Również nadmierna otyłość, prze­jadanie się, jak też pośpieszne i niedokładne przeżuwanie po­karmów, mogą być powodem zaparć, które z biegiem czasu spowodować mogą niedowład jelit. Wówczas masy kałowe za­legają w rozszerzonych, słabo poruszających się jelitach przy­czyniając się do powolnego zatruwania całego organizmu nie-wydalonymi toksycznymi substancjami przemiany materii.
Przy pomocy odpowiednio dobranych ziół podrażnić moż­na cały układ trawienny, a w szczególności błony śluzowe je­lita grubego, co powoduje zwiększenie nasilenia ruchu robacz­kowego jelit, a przez to wydalanie mas kałowych.
Herbata ta wpływa regulująco na cały układ trawienny i nerwowy, i pozwala osiągnąć poprawę czynności jelit.
Ks. Kneipp zaleca łagodnie działający proszek o następu­jącym składzie:M
Patrz: Sebastian Kneipp  „Meine Wasserkur”, s. 155.
Rp. liście senesu Fol. Sennae
kora kruszyny Cortex Franguli
kwiat bzu czarnego Flos Sambuci
kwiat nagietka lek. Flor. Calendulae
korzeń lukrecji Radix Glycyrrhizae
ziele dziurawca Hb. Hyperici
ziele melissy Fol. Mclissae
10.0 g
20,0
10,0
10,0
20,0
20,0
50,0
1 łyżka ziół na 1 szklankę wrzątku. Gotować 2 min., od­stawić na 10—15 minut, pić po 1/2 — 1 szkl. przed śniadaniem, obiadem i po kolacji.
Rp. mielony koper włoski    — 2 łyiki     Wszystkie    składniki    dobrze
Fruct. Foeniculi pulv.    zmieszać   i   przechowywać   w
mielone owoce jałowca    — 2 łyżki    miejscu suchym.
Fruct. Juniperi pulv.    Środek  ten  działa  po   12—30
mielone nas. kozieradki   — 1 łyżkę.    godz. Sem. Foenugraeci pulv.
mielony aloes    — 1 łyżkę
Aloes pulv.
1 łyżeczkę proszku gotować 10—15 minut w 1 szklance wody, pić przed udaniem się na spoczynek nocny.
Drugi przepis ks. Kneippa polega na dodaniu do powyż­szego przepisu 3 łyżek mielonego korzenia bzu dzikiego (Sam-bucus ebulus) oraz zwiększeniu dawki jałowca do 3 łyżek. Tak.i skład ziół pobudza dodatkowo czynności układu moczo­wego i zapobiega puchlinie wodnej.*7
14.   ZIOŁA USPAKAJAJĄCE
W obecnej dobie pośpiechu i stresów wszelkiego rodzaju, schorzenia układu nerwowego są dość powszechne i mają nie­stety tendencje wzrostowe. Najbardziej podatni na tego ro­dzaju schorzenia są ludzie o chwiejnym układzie wegetatyw­nym, gwałtownie reagujący na podniety środowiska, skarżący się na wzmożoną pobudliwość nerwową.
Zaburzenia układu nerwowego są bardzo zróżnicowane i dlatego nieraz trudno jest postawić właściwą diagnozę. Przy­czyny powstania tych chorób mogą być różne. Wiele chorób układu nerwowego występuje na skutek przeżyć psychicznych, zaburzeń w wydzielaniu gruczołów dokrewnych (Np. przy przekwitaniu u kobiet), przebytych zatruć, chorób zakaźnych etc. Również nadużywanie tytoniu, alkoholu i kawy może wy­wołać zaburzenia w układzie nerwowym. Nieraz np. poważna choroba organiczna może być powodem lękliwości, niepoko­ju lub bezsenności. Dlatego też usunięcie objawów chorobo­wych jest uzależnione od usunięcia przyczyny wywołującej chorobę, co wymaga porady u lekarza specjalisty.